Noticelyสีหน้าพื้นฐาน 7 แบบและสัญญาณบนใบหน้า (FACS)
ระบบรหัสการเคลื่อนไหวของใบหน้า (FACS) อธิบายใบหน้าเป็นการเคลื่อนไหวเล็ก ๆ ของกล้ามเนื้อที่เรียกว่าหน่วยการเคลื่อนไหว อารมณ์ 7 แบบที่มักถูกศึกษาเชื่อมโยงกับชุดการเคลื่อนไหวที่พบบ่อย ได้แก่ มุมปากและแก้มยกขึ้นในความสุข คิ้วยกสูงและขากรรไกรตกในความประหลาดใจ ตาเบิกกว้างในความกลัว หัวคิ้วด้านในยกขึ้นในความเศร้า คิ้วลดต่ำและเปลือกตาเกร็งในความโกรธ จมูกย่นในความรังเกียจ และมุมปากข้างเดียวเกร็งในความดูถูก
§ 1FACS คืออะไร
ระบบรหัสการเคลื่อนไหวของใบหน้าตีพิมพ์โดย Paul Ekman และ Wallace Friesen ในปี 1978 และปรับปรุงในปี 2002 ระบบนี้ไม่ได้อธิบายอารมณ์ แต่อธิบายการเคลื่อนไหว การเปลี่ยนแปลงที่มองเห็นได้แต่ละอย่างซึ่งเกิดจากกล้ามเนื้อใบหน้าจะได้รับหมายเลข เรียกว่าหน่วยการเคลื่อนไหว (AU) เช่น AU1 ยกปลายคิ้วด้านใน AU4 ลดคิ้วลงและขมวดเข้าหากัน AU12 ดึงมุมปากขึ้น ผู้ลงรหัสจะบันทึกว่าหน่วยใดขยับและขยับแรงแค่ไหน ในระดับตั้งแต่ A (แทบสังเกตไม่เห็น) ถึง E (มากที่สุด)
จากนั้นนักวิจัยจึงศึกษาว่าผู้คนเชื่อมโยงชุดการเคลื่อนไหวแบบใดกับอารมณ์ใด คำตอบที่ได้คือแบบจำลองอ้างอิง ไม่ใช่กฎตายตัว มันอธิบายสีหน้าแบบตั้งใจทำที่ผู้สังเกตระบุได้ตรงกัน ซึ่งส่วนใหญ่มาจากกลุ่มตัวอย่างชาวตะวันตก
§ 2สีหน้า 7 แบบโดยสรุป
| อารมณ์ | หน่วยการเคลื่อนไหวที่พบบ่อย | สิ่งที่คุณเห็น |
|---|---|---|
| ความสุข | AU6 + AU12 | มุมปากถูกดึงขึ้นและไปด้านหลัง เมื่อยิ้มกว้างขึ้น แก้มจะยกขึ้นและเกิดรอยย่นที่หางตา |
| ความประหลาดใจ | AU1 + AU2 + AU5 + AU26 | คิ้วทั้งแนวยกสูงเป็นทรงโค้ง ตาเบิกกว้างขึ้นเล็กน้อย ขากรรไกรตกลงอย่างหลวม ๆ |
| ความกลัว | AU1 + AU2 + AU4 + AU5 + AU20 | คิ้วยกขึ้นแต่ค่อนข้างตรงและขมวดเข้าหากัน เห็นตาขาวเหนือตาดำ ริมฝีปากถูกดึงออกด้านข้าง |
| ความเศร้า | AU1 + AU4 + AU15 | ปลายคิ้วด้านในยกขึ้นและขมวดเข้าหากัน มุมปากตก บางครั้งคางดันขึ้น (AU17) |
| ความโกรธ | AU4 + AU5 + AU7 + AU23/24 | คิ้วลดต่ำและขมวดเข้าหากัน สายตาจ้องเขม็ง เปลือกตาล่างเกร็ง ริมฝีปากเม้มแน่นหรือบางลง |
| ความรังเกียจ | AU9 และ/หรือ AU10 | จมูกย่น ริมฝีปากบนยกขึ้น คิ้วลดลงเล็กน้อยเป็นผลพลอยได้ |
| ความดูถูก | AU14 ข้างเดียว | มุมปากข้างหนึ่งเกร็งและยกขึ้นเล็กน้อย ดวงตายังคงเป็นกลาง |
§ 3ควรดูตรงไหน: ดวงตาหรือปาก?
อารมณ์ต่างกันแสดงออกผ่านส่วนต่างกันของใบหน้า เมื่อ Wegrzyn และคณะ (2017) เปิดเผยใบหน้าทีละส่วน ความกลัว ความโกรธ และความเศร้าขึ้นอยู่กับดวงตาและคิ้วมากที่สุด ความสุขและความรังเกียจขึ้นอยู่กับปากและจมูก ส่วนความประหลาดใจขึ้นอยู่กับทั้งสองส่วน สัญญาณเดี่ยวที่มีประโยชน์ที่สุดของความกลัวคือเปลือกตาบนที่ยกขึ้น (AU5) และของความโกรธคือเปลือกตาล่างที่เกร็ง (AU7)
เรื่องนี้สำคัญเพราะหลายคนดูที่ปากเป็นหลัก การดูคิ้วและเปลือกตาบนก่อนจะช่วยให้จับสีหน้าที่ปากไม่ได้แสดงออกมาได้
§ 4สีหน้าแผ่วเบาและสีหน้าบางส่วน
สีหน้าจริงมักแสดงออกเพียงเบา ๆ หรือเกิดแค่บริเวณเดียว Matsumoto และ Hwang (2014) ให้ผู้สังเกต 273 คนดูสีหน้าแผ่วเบา 110 ภาพ โดยมีตัวเลือกคำตอบเก้าข้อ ความแม่นยำเฉลี่ยอยู่ที่ 59% สูงกว่า 11% ที่คาดได้จากการเดาสุ่มมาก และสีหน้าแบบบางส่วน เช่น มีแค่มุมปากในความสุข หรือมีแค่หัวคิ้วด้านในที่ยกขึ้นในความเศร้า ก็ยังถูกจดจำได้ดีกว่าการเดาสุ่ม ความดูถูกยากที่สุด อยู่ที่ประมาณ 32%
§ 5หมายเหตุเรื่องรอยยิ้มที่ “จริงใจ”
มีกฎยอดนิยมว่ารอยยิ้มที่แก้มยกขึ้นและหางตาย่น (AU6 หรือรอยยิ้มแบบ “Duchenne”) เป็นรอยยิ้มจริงใจเสมอ งานวิจัยไม่สนับสนุนกฎนี้ Girard และคณะ (2021) พบว่าการยกแก้มส่วนใหญ่สะท้อนว่ารอยยิ้มนั้นกว้างแค่ไหน และพบในรอยยิ้มส่วนใหญ่ ไม่ว่าผู้ยิ้มจะรายงานว่ารู้สึกดีหรือไม่ คนเรายังตั้งใจทำได้ด้วย การยกแก้มบอกถึงความเข้มของรอยยิ้ม ไม่ใช่ความจริงใจ
§ 6ข้อจำกัดของแบบจำลองนี้
ใบหน้ากับความรู้สึกเชื่อมโยงกันอย่างหลวม ๆ เท่านั้น งานทบทวนขนาดใหญ่ของ Barrett และคณะ (2019) สรุปว่าการเคลื่อนไหวของใบหน้าแบบเดียวกันอาจมีความหมายต่างกันไปตามสถานการณ์ ตัวบุคคล และวัฒนธรรม ผู้คนต่างวัฒนธรรมจดจำสีหน้าเหล่านี้ได้ดีกว่าการเดาสุ่ม แต่จะแม่นยำกว่าเมื่ออยู่ในวัฒนธรรมของตนเอง (Elfenbein และ Ambady, 2002) ให้มองสีหน้า 7 แบบเป็นคำศัพท์ร่วมสำหรับอธิบายใบหน้า ไม่ใช่วิธีอ่านใจคน
คำถามและคำตอบ
อารมณ์พื้นฐาน 7 แบบมีอะไรบ้าง?
ในงานวิจัยด้านการแสดงออกทางสีหน้า อารมณ์ 7 แบบที่ถูกศึกษาบ่อยที่สุดคือ ความสุข ความประหลาดใจ ความกลัว ความเศร้า ความโกรธ ความรังเกียจ และความดูถูก รายการนี้เป็นธรรมเนียมทางการวิจัย นักวิทยาศาสตร์ยังคงถกเถียงกันว่าอารมณ์เหล่านี้ “พื้นฐาน” แค่ไหน
หน่วยการเคลื่อนไหวคืออะไร?
คือการเคลื่อนไหวของใบหน้าที่มองเห็นได้หนึ่งอย่างในระบบ FACS ซึ่งใส่หมายเลขตามการทำงานของกล้ามเนื้อที่ทำให้เกิดการเคลื่อนไหวนั้น เช่น AU12 ดึงมุมปากขึ้น และ AU4 ลดคิ้วลง
สีหน้าแบบไหนจดจำยากที่สุด?
ความดูถูก เพราะเกิดขึ้นข้างเดียวและแผ่วเบา ในงานวิจัย ความดูถูกเป็นสีหน้าที่ถูกจดจำได้สม่ำเสมอน้อยที่สุดในทั้ง 7 แบบ
การแสดงออกทางสีหน้าเป็นสากลไหม?
เป็นสากลบางส่วน ผู้คนในหลายวัฒนธรรมจดจำสีหน้าเหล่านี้ได้ดีกว่าการเดาสุ่ม แต่จะแม่นยำกว่าเมื่ออยู่ในวัฒนธรรมของตนเอง และบริบทก็เปลี่ยนวิธีที่เราอ่านใบหน้าได้