NoticelyKorku mu şaşkınlık mı, öfke mi tiksinti mi: benzer ifadeleri ayırt etmek
Korku da şaşkınlık da kaşları kaldırır ve gözleri açar. Korkuda kaşlar daha düzdür ve birbirine çekilir, üst göz kapakları daha çok kalkar ve dudaklar yana gerilir; şaşkınlıkta kaşlar kavislenir ve çene gevşekçe düşer. Öfke de tiksinti de kaşları indirir: tiksinti burnu kırıştırır ve üst dudağı kaldırır, öfke göz kapaklarını gerer ve dudakları bastırır.
§ 1Bazı ifadeler neden karıştırılır
Ortak hareketleri olan ifadeleri karıştırmak kolaydır, özellikle de onları kısa bir an görüyorsan. Jack, Garrod ve Schyns (2014), hareketli ifadelerin önce genel, sonra özgül sinyaller gönderdiğini buldu. Bir ifadenin başında korku ve şaşkınlık karışır, çünkü ikisi de gözleri iri açar; tiksinti ve öfke karışır, çünkü ikisi de kaşları aşağı çeker. Onları ayıran ipuçları bir an sonra gelir ve küçüktür.
§ 2Korku ve şaşkınlık
| İpucu | Korku | Şaşkınlık |
|---|---|---|
| Kaşlar | Kalkık ama daha düz ve birbirine çekilmiş (AU1 + AU2 + AU4) | Düzgün bir kavisle yükseğe kalkmış (AU1 + AU2), birbirine çekilmemiş |
| Üst göz kapakları | Güçlü biçimde kalkmış; irisin üstünde göz akı görünür (AU5) | Yalnızca biraz kalkmış (hafif AU5) |
| Ağız | Dudaklar yana gerilmiş (AU20) | Çene gevşekçe düşmüş, ağız rahat bir oval (AU26) |
Gözlerden başla: Wegrzyn ve arkadaşları (2017), korku için en önemli ipucunun kalkık üst göz kapağı olduğunu buldu. Korku yalnızca gözlerde görünebilir; bu yüzden sadece ağza bakarsan onu sık sık kaçırırsın. Birbirine çekilmiş kaşlar (AU4) diğer temel farktır, çünkü şaşkınlıkta bu hareket yoktur.
§ 3Öfke ve tiksinti
| İpucu | Öfke | Tiksinti |
|---|---|---|
| Kaşlar | İnik ve birbirine çekilmiş (AU4) | Burnun kırışmasının yan etkisi olarak biraz inmiş |
| Gözler | Sert bakış, gergin alt göz kapakları (AU5, AU7) | Sert bakış yok |
| Burun ve dudaklar | Bastırılmış ya da daralmış dudaklar (AU23/24) | Kırışmış burun (AU9), kalkık üst dudak (AU10) |
Kaşları kapattığını düşün ve yüzün ortasına bak: kırışmış bir burun ya da kalkmış bir üst dudak tiksintiye işaret eder; sert, gergin gözler ve bastırılmış dudaklar öfkeye.
§ 4Sık karıştırılan diğer ifadeler
- Üzüntü ve korku. İkisi de iç kaşları kaldırabilir. Üzüntü dudak köşelerini aşağı çeker ve çeneyi yukarı itebilir; korku gözleri açar ve dudakları gerer.
- Küçümseme ve küçük bir gülümseme. Gülümseme iki dudak köşesini de kullanır. Küçümseme yalnızca bir köşeyi gerer ve kaldırır; gözler nötr kalır.
- Küçümseme ve tiksinti. Tiksinti yüzün ortasında burnu ve üst dudağı içerir; küçümseme tek bir dudak köşesini.
- Öfke ve gülümsemede kısılan gözler. Gülümsemede yanaklar kalkar ve göz kenarlarında çizgiler belirir; öfkede göz kapakları yanaklar kalkmadan gerilir.
- Zayıf öfke ve nötr yüz. Kaşların hafifçe inmesini kaçırmak kolaydır, dinlenen bir yüze fazla anlam yüklemek de. Emin değilsen aynı kişinin nötr yüzüyle karşılaştır.
§ 5Onları ayırt etmeyi nasıl çalışmalı
- Önce gözlere ve kaşlara, sonra ağza bak.
- Duygudan önce hareketi adlandır: “kaşlar birbirine çekilmiş, dudaklar gerilmiş”.
- Bir çiftin iki ifadesini yan yana, mümkünse aynı yüzde karşılaştır.
- Her denemeden sonra cevabı kontrol et ve kaçırdığın ipucuna yeniden bak.
- Her çift kolay gelmeye başlayınca tüm ifadeleri rastgele karıştır.
Tarif, alıştırma ve geri bildirimin bir arada olması eğitim çalışmalarının özüdür; Hurley (2012), kısa ifadeleri tanımayı öğrenmede en iyi sonucu bu birleşimin verdiğini buldu.
Sorular ve cevaplar
Korku ve şaşkınlığı neden karıştırıyorum?
Çünkü ikisi de kaşları kaldırır ve gözleri açar; ifadenin başında neredeyse aynı görünürler. Kaşların birbirine çekilip çekilmediğine ve dudakların yana gerilip gerilmediğine bak: ikisi de korkuya işaret eder.
Tiksinti ile küçümseme aynı şey mi?
Hayır. Tiksinti yüzün ortasında burnu kırıştırır ve üst dudağı kaldırır; küçümseme tek bir dudak köşesini gerer.
Yüzün hangi bölgesine bakmalıyım?
Korku, öfke ve üzüntü için gözlere ve kaşlara; mutluluk ve tiksinti için ağza ve buruna. Şaşkınlık için ikisine de.
Bağlam önemli mi?
Evet. Aynı yüz duruma göre korku ya da heyecan olarak okunabilir; bu yüzden bağlamı hesaba kat ve okumanı bir tahmin olarak gör.